اخبار و تازه ها

15

نشست علمي «تجدد در ايران عصر قاجار» برگزارشد

به همت مرکز فرهنگ و سياست سازمان جهاد دانشگاهي تهران و با استقبال گسترده دانشجويان و استادان، نشست علمي«تجدد در ايران عصر قاجار» برگزار شد. 
به گزارش روابط عمومي سازمان جهاددانشگاهي تهران، در اين نشست که در روز سه‌شنبه 27 آبان ماه در دانشکده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران برگزار شد، ناصر تکميل‌همايون، صادق زيباکلام و  ابراهيم فياض سخنراني کردند.
دکتر ناصر تکميل‌همايون:
تجدد لابراتواري و تجدد بولواري در ايران
به عقيده من مدرنيزاسيون ربطي به کشورهاي مشرق زمين ندارد، بلکه پروسه‌اي تاريخي است که بعد ار قرون وسطي و شروع رنسانس و انقلاب صنعتي شروع مي‌شود و به جايي مي‌رسد که خودشان لقب مدرنيزاسيون را به آن مي‌دهند که تقريبا اول قرن نوزدهم است.
در اين دوره اروپا به چند دوره مي‌رسد، دوره اول حاکميت عقل و خرد است. دومين وجه آن دوره علوم است، علومي‌که با برداشتهاي گذشته فرق مي‌کرده است. سومين ويژگي به شکست اتوريته هاي مذهبي به ويژه در قرون وسطي است و حاکميت عقل، منطق و علم به پيش برده است اما اين مدرنيزاسيون با ايران يک جنبه دوستانه اي پيدا نکرد. يعني ما با تمدن غربي و مدرنيزاسيون آشنايي مان، آشنايي دوستانه اي نبود شايد در صدر اسلام آشنايي که در آن دوران در دوران ترجمه رخ داد دوستانه بود. يعني دوران تأليف آشنايي ما به غرب دوستانه بود. اما در اين دوران مقداري جنبه سلطه جويي مغرب زمين در کشورهاي مشرق زمين همراه با مدرنيزاسيون بوده است.
در مغرب زمين نوآوري محصول طبيعي جامعه بوده است يعني خودزا بوده اما در اينجا تجدد تماما تقليد از مغرب زمين بوده بدون اينکه بتن و بلوک مغرب زمين را شناخته باشد. اولين برخورداري از مدرنيزاسيون در مشرق زمين جنبه هاي نظامي‌آن بوده است. يعني به فرض مثال ما در دوران شاه عباس از امور نظامي‌مغرب زمين چه از لحاظ تاکتيک نظامي‌و چه از لحاظ تکنيک استفاده کرده ايم اما در ديگر چيزها با استفاده از سفرنامه ها فقط استفاده از يک نوع نظام سياسي مي‌کنند وقتي به آنها مي‌نگرند احساس مي‌کند که يک نوع حسرت در آنها وجود دارد. من در آن دوران نديده ام که به اصل مدرنيزاسيون پرداخته باشند و در واقع به چرايي آن نپرداخته اند و به علت پيدايش اين پديده در غرب پرداخته نشده و آن را نشناخته اند.
آن تجددي که ما مي‌خواستيم تجدد لابراتواري بود اما تجدد بولواري براي ما آوردند. شايد مسير مدرنيزاسيون در ايران آن مسيري بود که مشروطه خواهان و بعد از آن نهضت ملي داشت. همان کاري که در هند و ژاپن شد اما در ايران نشد.

تا امروز مدلي بهتر از مدرنيته نيامده است
دکتر صادق زيباکلام
فکر مي‌کنم بحثهايي در ايران هست که تمامي ‌ندارد. يکي از اين بحث ها در حقيقت مدرنيته، مدرنيسم، نوگرايي و … است. علت اينکه اين بحث‌ها هيچ وقت سرانجامي ‌پيدا نمي‌کنند به اين خاطر است که اين موضوعات از يک چارچوب ايدئولوژيک مطرح مي‌شود. علي القاعده اگر من يک مسلمان اصولگرا باشم وقتي درباره مدرنيسم صحبت مي‌کنم مشخص است که چه چيزهايي خواهم گفت و مي‌گويم که چه چيزي درست نبوده و چه چيزي درست است و چنانچه برعکس باشند مي‌گويم پيشرفت يا ... داشته است. در کل نگاهي که در ايران بعد از انقلاب بوده ضد مدرنيته و ضد آن چيزي است که در قرن ?? به ايران آمده است.
مدرنيته در ايران از غرب آمد. بومي‌نبود، بنابراين اگر شما بدنبال مدرنيته اسلامي‌ـ ايراني هستيد، برويد دنبال کارتان. مدرنيته، مدرنيته است و متعلق به هيچ جا و مکاني نيست. مدرنيته عصاره تعقل و تفکر بشر است.  اگر کسي اين را بگويد به نظرم سخني به گزاف نگفته است. يکي از دلايل اصلي رنسانس جنگ هاي صليبي است. در قبل از اين جنگ ها مدرنيته در مشرق زمين بوده است. بنابراين اگر يکي بگويد که يکي از عناصر رنسانس آشنايي فرهنگ و تمدن غربي ها با جهان اسلام بود گزاف نگفته است. 
اصل تفکيک قوا محصول مدرنيته است اينکه حکومت نمي‌تواند هر کاري انجام دهد اين يعني مدرنيته. برابر در پيشگاه قانون مدرنيته است. بنابراين نمي‌شود مدرنيته را رد کرد ولي در عين حال اساس زندگي مان را مدرنيته تشکيل داده باشد. 
محمد علي شاه بسيار آدم فهميده اي بود چرا که مي‌دانست که مشروطه بسياري از اختياراتش را گرفته است. بنابراين از همان روزي که به پايتخت آمد شمشير را از رو با مشروطه‌خواهان بست. متمم قانون اساسي يک شاهکار است چرا که تمام اختيارات شاه را گرفته است و حتي براي گرفتن بودجه اش بايد به مجلس برود. محمدعلي شاه گفت: نياکان من قدرت را با ضرب شمشير گرفتند اگر مي‌توانيد آن را با ضرب شمشير بگيريد.
او يک سال بعد مجلس را به توپ بست آيا اين مدرنيته نيست؟ براي اينکه مشروعيت حکومت که در آسمانها بود به زمين آورد و مبناي مشروعيت رأي مردم شد اين مدرنيته است. اين جمله را نگوييد که مردم ما مشروطه را نفهميده‌اند چگونه است که ستارخان و باقرخان جانشان را از دست مي‌دهند اما تسليم نمي‌شوند؟ چه کسي مي‌گويد مشروطه را نفهميده‌ايم؟ 

مدرنيسم غريزه‌گرايي است
دکتر ابراهيم فياض
مدرنيسم از انقلاب صنعتي انگليس شروع مي‌شود عقلانيت کانتي با انقلاب صنعتي انگليس به ثمر مي‌نشيند. اين دوران، دوران عقلانيت است اما بعد از انقلاب صنعتي به يک‌باره آثار اجتماعي زيادي ايجاد کرده و بررسي اين آثار موجب شد که مدرنيسم بوجود بيايد.
احساس من در دوران قاجاريه اين است که ما با مدرنيسم مواجه نشده‌ايم بلکه همواره با مدرنيته مواجه بوده‌ايم يعني به جاي اينکه برويم و ياد بگيريم، با دستاوردهاي مدرنيزم که مدرنيته‌ است مواجه بوده‌ايم امروزه هم اين گونه ‌است و دولتمردان کنوني ما امروز با مدرنيته مواجه‌اند و از آن صحبت مي‌کنند در صورتي که مدرنيسم نداريم و تاکنون به آن نرسيده‌ايم و به آن نپرداخته‌ايم. اگر از اين حالت بيرون بياييم وضعيت علوم انساني اين‌گونه نخواهد بود.
ما براي شناخت دوره‌هاي تاريخي مختلف نيازمند شناخت قبل و بعد از آن دوران‌ها هستيم. در واقع چون ما با مدرنيته مواجه‌ايم همواره بايد هزينه کنيم تا عواقب و مشکلات آن را از پيش پا برداريم. به فرض مثال الان بايد هزينه کنيم تا اينترنت را فيلتر کنيم.
مدرنيسم عقلگرايي نيست بلکه ضد عقلگرايي و غريزه گرايي است. مدرنيسم از انقلاب صنعتي انگليس شروع مي‌شود عقلانيت کانتي با انقلاب صنعتي انگليس به ثمر مي‌نشيند اين دوران، دوران عقلانيت است اما بعد از انقلاب صنعتي به يک باره‌ آثار اجتماعي زيادي ايجاد کرده و بررسي اين آثار موجب شد که مدرنيسم بوجود بيايد.
در دوره فتحعلي شاه عقلگرايي و فلسفه‌ اصفهان پيروز مي‌شود و مرکز عقلگرايي ما همانطور که مي‌دانيد اصفهان است. اينها اصولگراي فقهي هستند يعني روشي‌اند و تجلي روش‌گرايي در غرب را در ايران اصول فقهي بايد ناميد يعني اصول فقهي‌ها همه مشروطه‌خواه هستند. در مقابل اينها فقه‌گرايي است که ضد مشروطه‌است و اين يک دوگانه جديد به وجود مي‌آورد که تا امروز ادامه دارد و در انقلاب اسلامي ‌فقه‌گرايي پيروز مي‌شود.
دوره قاجاريه يک دوره ثابت نبوده‌ است و اصول فقهي‌ها يا دوره قاجار با مدرنيته همخواني داشته‌اند در صورتي که فقهي‌ها ضدمدرنيسم بودند. يکي از بحثهايي که بايد انجام شود بعد جغرافيايي دوران قاجار است که متأسفانه مطالعه نشده و در اين دوران سه دوره ترکيه، عراق، روسيه، جاي بحث و مطالعه دارد ما به جاي اينکه مدرنيسم را درست بفهميم دچار مدرنيته‌زدگي شده‌ايم.



تعداد امتیازات: (0) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (873)
گروه خبر: گروه فرهنگی
کد خبر: 69

RSS comment feed نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

وب سایت

اطلاعات تماس

آدرس: تهران - خیابان انقلاب - خیابان 16 آذر - نبش ادوارد براون پلاک 20 ساختمان سازمان جهاد دانشگاهی تهران
 تلفن:     53 57 95 66  021  - 66974441 021
 فکس:    13 27 40 66  021
پست الکترونیک:  pr.jut@chmail.ir